HPV Çeşitleri Nelerdir? HPV 16, 18, 31, 33, 51, 56 ve Diğer Tipler Ne Anlama Gelir?

3 gün önce

6 dakikada okunur

Laboratuvar raporunda “HPV 51 pozitif” ya da “HPV 16 31 saptandı” yazısını görmek, çoğu insanı ilk anda paniğe sokar. Rakamlar bir şifre gibi görünür.

HPV’nin 200'den fazla tipi vardır ve bunlar numarayla adlandırılır. Tiplerin yalnızca küçük bir grubu “yüksek riskli” kabul edilir; bunların başında HPV 16 ve 18 gelir. HPV 6 ve 11 gibi düşük riskli tipler ise genital siğil yapar ve kanserle ilişkilendirilmez. Pozitif bir tip, çoğu zaman tedavi değil takip gerektirir.

Raporu elinde gelen hastaların neredeyse hepsi önce numaraya bakıyor, sonra o numarayı internette aratıyor.

Bu yazıda numaraların gerçekte ne söylediğini tek tek açıklıyorum, böylece raporunuzu gereksiz korkuya kapılmadan okuyabilirsiniz.

5 maddede HPV çeşitleri

Yüksek riskli tipler: 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 ve 59. HPV 68 “olası yüksek riskli” kabul edilir.
En önemli ikili: HPV 16 ve HPV 18
Türkiye’de en sık görülenler: HPV 16, HPV 51 ve HPV 31
Siğil yapan tipler: Genital bölgede HPV 6 ve HPV 11, ciltte HPV 1 ve 2
Pozitif sonuç: Enfeksiyonların büyük çoğunluğu 1–2 yıl içinde kendiliğinden temizlenir.

HPV Çeşitleri Nasıl Sınıflandırılır?

HPV çeşitleri iki şekilde gruplanır: yerleştikleri bölgeye ve kanser riskine göre. Bir grup HPV tipi eller ve ayaklar gibi cilt bölgelerine yerleşir.

Diğer grup ise genital bölge, makat, ağız ve boğaz gibi mukozal alanları tercih eder. Kanserle ilişkili tiplerin neredeyse tamamı bu ikinci gruptadır.

Human Papilloma Virüs HR (Yüksek Riskli) Ne Demek?

Raporda gördüğünüz “Human Papilloma Virüs HR” ifadesindeki HR, İngilizce “high risk” yani yüksek risk demektir.

Bu tipler uzun süre vücutta kalırsa, yıllar içinde hücrelerde kanser öncesi değişikliklere yol açabilir.

Ama “yüksek riskli” demek “kanser olacaksınız” demek değildir. Yüksek riskli HPV taşıyanların büyük çoğunluğunda virüs, geride hiçbir iz bırakmadan temizlenir.

HPV Tipleri Risk Tablosu

Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), HPV tiplerini kanser yapma kanıtına göre sınıflandırır.

Aşağıdaki tablo, raporlarda en sık karşınıza çıkan tipleri özetliyor.

HPV tipi	Risk ve ilişkili durum	9'lu aşıda var mı?
16, 18	En yüksek risk, kanser öncesi değişiklik	Evet
31, 33, 45, 52, 58	Yüksek risk	Evet
35, 39, 51, 56, 59	Yüksek risk	Hayır
68	Olası yüksek risk	Hayır
26, 66, 82	Kanıtı sınırlı, olası risk	Hayır
6, 11	Düşük risk, genital siğil	Evet
42, 54, 61, 62	Düşük risk	Hayır
1, 2, 57	Ciltte siğil	Hayır

HPV 16 ve HPV 18 Neden En Yüksek Riskli Tipler?

Dünya genelinde rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 70'inden HPV 16 ve HPV 18 sorumludur.

En sık saptanan tip tek başına HPV 16'dır. Erkeklerde nadir görülen penis, makat ve boğaz kanserlerinde de en sık bu tip bulunur.

Bu yüzden HPV 16 veya HPV 18 pozitifliği, diğer tiplere göre daha yakın takip gerektirir.

Kadınlarda genellikle doğrudan kolposkopi (rahim ağzının büyüteçle incelenmesi) önerilir. Ayrıntıları HPV testi nedir yazımda anlattım.

HPV 16 31 veya HPV 16 18 31 Birlikte Pozitifse

Raporda birden fazla tip görmek sanıldığı kadar nadir değildir. Aynı anda iki ya da üç HPV tipi taşımak mümkündür. Bu durum, tiplerin birbirinin etkisini katladığı anlamına gelmez.

Takip planını listedeki en riskli tip belirler. HPV 16 31 ya da HPV 16 18 31 gibi bir sonuçta plan HPV 16'ya göre yapılır.

HPV 31, 33, 52 ve 58 Pozitifliği Ne Anlama Gelir?

HPV 31, 33, 52 ve 58, HPV 16'nın “yakın akrabası” sayılan yüksek riskli tiplerdir. Kanser riskleri HPV 16 ve 18'den düşüktür, ama göz ardı edilecek kadar düşük değildir.

Bu dört tip, HPV 45 ile birlikte 9'lu HPV aşısına eklenen beş yeni tiptir. Türkiye’deki tarama verilerinde HPV 31 en sık üçüncü, HPV 52 ise dördüncü tip olarak yer alır.

Pozitif sonuçta yaklaşım genellikle şöyledir: Smear normalse test bir yıl sonra tekrarlanır. Smear anormalse ileri inceleme yapılır.

HPV 51 Virüsü Nedir?

HPV 51 virüsü yüksek riskli tiplerden biridir, ama kanserle ilişkisi HPV 16 ve 18'e göre belirgin şekilde daha zayıftır.

Türkiye’de bir milyon kadını kapsayan tarama programında HPV 51, HPV 16'dan sonra en sık saptanan ikinci tip olmuştur.

Bu bilgi aslında rahatlatıcıdır. HPV 51 çok yaygındır ve taşıyanların büyük çoğunluğunda kendiliğinden temizlenir. “HPV 51 pozitif” sonucu genellikle bir yıl sonraki kontrolle takip edilir.

HPV 51 mevcut aşıların kapsamında değildir. Yine de aşı, henüz karşılaşmadığınız diğer tiplere karşı koruma sağlayabilir.

HPV 56 Nedir? HPV 51 ve 56 Birlikte Pozitifse

HPV 56 yüksek riskli gruptadır ve Türkiye verilerinde sık görülen tipler arasında yer alır. Kanser riski açısından HPV 51'e benzer, alt sıralardaki bir tip olarak değerlendirilir.

HPV 51 ve 56 birlikte pozitif çıkarsa, aynı anda iki ayrı enfeksiyon var demektir. Bu, riskin iki katına çıktığı anlamına gelmez. Takip smear sonucuna göre planlanır.

Polikliniğimde sık gördüğüm bir durum var: Eşinin raporunda “HPV 51, 56 pozitif” yazan erkekler, bu numaraları HPV 16 kadar tehlikeli sanarak geliyor. Çoğu zaman bu konuşma, kaygıyı belirgin şekilde azaltıyor.

HPV 35, 39 ve 68 Tipleri

HPV 35 ve HPV 39 yüksek riskli gruptadır. HPV 68 ise kanserle ilişkisine dair kanıtlar daha sınırlı olduğu için “olası yüksek riskli” kabul edilir.

Bu üç tip raporlarda bazen “35/39/68” şeklinde birlikte yazılır. Bunun nedeni, bazı testlerin bu tipleri tek bir grup olarak saptamasıdır.

Böyle bir sonuçtan hangisinin pozitif olduğunu ayırmak mümkün değildir. Takip yaklaşımı, HPV 16 ve 18 dışındaki diğer yüksek riskli tiplerle aynıdır.

HPV 6 ve HPV 11 Genital Siğil Yapan Tipler

Genital siğillerin yaklaşık yüzde 90'ından HPV 6 ve HPV 11 sorumludur. Düşük riskli tiplerdir ve kanserle ilişkilendirilmezler.

Siğiller penis, kasık, skrotum ve makat çevresinde çıkabilir. Bir ürolog olarak benim için asıl önemli nokta şu: HPV 6 veya 11 taşıyan birinde siğil çıkarsa bu kolayca tedavi edilebilir.

Siğilin erkekte nasıl göründüğünü erkeklerde genital siğil yazımda, tedavi seçeneklerini ise genital siğil tedavisi yazımda anlattım.

Rutin HR HPV testleri genellikle HPV 6 ve 11'i aramaz. Yani “HPV testim negatif” diyen birinde siğil görülmesi bir çelişki değildir.

HPV 42, 54, 57, 61, 62, 82 ve 26 Gibi Diğer Tipler

Bazı geniş panelli testler, düşük riskli ya da önemi belirsiz tipleri de raporlar. Bu tipler çoğu zaman yalnızca “bulundu” bilgisi verir ve bir işlem gerektirmez.

HPV 42, 54, 61, 62: Düşük riskli tiplerdir. Genellikle belirti vermez, nadiren küçük siğiller yapabilir.
HPV 57: Daha çok ciltte ve ağız çevresinde görülen siğillerle ilişkilidir.
HPV 26 ve 82: Kanserle ilişkileri için kanıt sınırlıdır, “olası risk” grubunda yer alırlar.

Bu tiplerden biri tek başına pozitifse ve smear normalse, takip planı yüksek riskli tiplere göre daha rahattır.

HPV 1, 2 ve 19 Ciltte Siğil Yapan Tipler

HPV 1 genellikle ayak tabanında derin ve ağrılı siğiller yapar. Ellerde ve parmaklarda gördüğümüz klasik, pürüzlü siğillerin en sık nedeni ise HPV 2'dir.

Bunlar cinsel yolla bulaşmaz. Havuz, ortak duş gibi ortamlarda ve ciltteki küçük çiziklerden bulaşırlar.

HPV 19, ciltte bulunan farklı bir HPV grubuna aittir. Çoğu insanda hiçbir belirti vermeden taşınır.

Yani el ya da ayaktaki bir siğil, genital HPV ile aynı şey değildir.

Erkekte Yüksek Riskli Tip Pozitifliği Ne Demek?

Erkeklerde yüksek riskli HPV tipi taşımak sanıldığından çok daha yaygındır. ABD’de yapılan geniş bir çalışmada, erkeklerin yaklaşık dörtte birinde en az bir yüksek riskli tip saptanmıştır.

Bir erkekte HPV 16 ya da başka bir yüksek riskli tipin pozitif çıkması, kanser olacağı anlamına gelmez. Bu tiplerle ilişkili penis, makat ve boğaz kanserleri erkeklerde nadir görülür.

Ne yapmalısınız?

Muayene olun: Genital bölgede siğil ya da şüpheli bir lezyon olup olmadığına bakılır.
Testi tekrarlamayın: Erkekler için rutin bir HPV takip testi önerilmez.
Sigarayı bırakın: Sigara, virüsün kalıcı olma riskini artıran en önemli etkenlerden biridir.
Aşıyı konuşun: Yaşınıza göre HPV aşısının size uygun olup olmadığını doktorunuzla değerlendirin.

Erkeklerde HPV değerlendirmesinin nasıl yapıldığını erkeklerde HPV ve genital siğil sayfamızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

En tehlikeli HPV tipi hangisidir?

HPV 16. Kanserle en güçlü ilişkiye sahip tiptir, onu HPV 18 izler.

HPV tipi zamanla değişir mi?

Hayır, bir tip başka bir tipe dönüşmez. Ancak bir tip temizlenirken farklı bir tiple yeni bir enfeksiyon gelişebilir.

Düşük riskli HPV kansere dönüşür mü?

HPV 6 ve 11 gibi düşük riskli tipler kansere dönüşmez. Siğil yapabilirler ve bu siğiller tedavi edilebilir.

HPV 6, 11 ile HPV 16 birlikte pozitifse ne olur?

Bu sonuç, siğil yapan düşük riskli bir tiple yüksek riskli bir tipin aynı anda taşındığını gösterir. Siğil varsa tedavi edilir, takip ise HPV 16'ya göre planlanır.