Yetişkinlerde Balanit ve Balanopostit (Penis Başı İltihabı): Nedenleri, Tedavisi, Kaç Günde Geçer

Yetişkinlerde balanite üroloji bakar; cildiye de tedavi eder. Sünnet derisi darlığı, idrar deliği bulguları, işerken yanma eşlik ediyorsa ya da tekrarlayan olguda sünnet kararı gündemdeyse üroloji muayenesi tercih edilir. Muayene birkaç dakika sürer ve işlem yapılmaz.

6 ana neden vardır: hijyen eksikliği ve smegma birikimi, mantar (özellikle şeker hastalığında), bakteri, sabun ve ürünlere bağlı tahriş, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve sedef, egzama, liken skleroz gibi deri hastalıkları. En sık neden sünnetsiz erkeklerde deri altında biriken nem ve salgıdır.

Nedene uygun krem ve hijyen düzeniyle çoğu balanit 3–7 günde geriler; ilk 1–2 günde yanma ve kızarıklık azalır. Krem süresi, çoğunlukla 7–14 gün, belirtiler geçse de tamamlanır. 2 haftada geçmeyen balanitte tanı yeniden gözden geçirilir ve tahlil istenir.

Balanit yalnız penis başının iltihabıdır; sünnet derisi de iltihaba katılırsa balanopostit denir. Yetişkinde çoğu olgu balanopostittir, çünkü deri altı nemli ortam iltihabın kaynağıdır. Belirtiler, nedenler ve tedavi aynıdır; balanopostitte sünnet derisinin geri çekilebilirliği ayrıca değerlendirilir.

Hafif, tahrişe bağlı balanit tetikleyici ürün kaldırılıp hijyen düzeltilince birkaç günde geçebilir. Mantar ve bakteriye bağlı balanit tedavisiz uzar, sünnet derisinde çatlak ve yapışıklık bırakabilir. 2 günde azalmayan ya da akıntılı balanitte muayene önerilir.

Krem nedene göre hekim reçetesiyle seçilir: mantara yönelik, bakteriye yönelik ve iltihabı azaltan gruplar birbirinin yerine geçmez. Yanlış krem iltihabı uzatır; tahrişe bağlı balanitte mantar kremi, mantar balanitinde tek başına kortizonlu krem tabloyu kötüleştirebilir. Rastgele krem kullanılmaz.

Balanit kendisi bulaşıcı değildir. Nedeni mantar ya da cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyonsa eşte de belirti olabilir; bu durumda iki taraf birlikte tedavi edilir, aksi halde karşılıklı bulaşma balaniti tekrarlatır. Belirtiler geçene kadar ilişkiye ara verilir.

Balanit kanser değildir ve çoğu olgu tamamen iyileşir. Uzun yıllar tedavi edilmeden süren bazı deri hastalıkları (liken skleroz gibi) ve sünnet derisi altında kronik iltihap düzenli takip gerektirir; 6 haftayı geçen, krem tedavisine cevap vermeyen deri değişikliğinde biyopsi alınır.

Evet, yetişkin balanitinin en önemli arka planıdır: idrara geçen şeker sünnet derisi altında mantarı besler. Bazı erkeklerde şeker hastalığı ilk kez tekrarlayan balanitle fark edilir. Bu yüzden tekrarlayan ya da mantar görünümlü balanitte açlık kan şekeri ve HbA1c ölçülür.

Yılda 3 ve daha fazla atak, kısa sürede tekrar ya da daralmış sünnet derisi (fimozis) varsa sünnet gündeme gelir; nemli ortamı kaldırdığı için kalıcı çözüm olabilir. Karar 4 soruyla birlikte verilir. Sünnet bir ameliyattır; planı görüşmede anlatılır. Çoğu erkekte neden düzeltilince tekrar durur.

Balanit dışında 5 durum karışır: genital siğil (pürüzlü kabartı), uçuk (sıvı dolu kümeli kabarcıklar), tek başına mantar, sedef-egzama (pullu, keskin sınırlı) ve liken skleroz (beyazlaşan, incelen deri). Ayrımı muayene yapar; kuşkuda sürüntü ya da biyopsi alınır.

Olur; idrar deliği çevresi iltihaba katıldığında işerken ve ilişkide yanma belirgindir. Yanma kasıkta ağrı, ateş ya da bulanık idrarla birlikteyse idrar yolu enfeksiyonu ya da prostat iltihabı da düşünülür ve idrar tahlili istenir. Balanit tedavisiyle yanma çoğunlukla 1–2 günde azalır.

Günde 1 kez ılık suyla, deriyi geri çekerek yıkama, nazikçe kurulama, pamuklu iç çamaşırı, reçeteli kremi süresi bitene kadar sürme ve ilişkiye ara verme yapılır. Sabunla sık yıkama, parfümlü ürün, rastgele krem, kolonya-sirke-karbonat sürme ve ıslak kalma yapılmaz.